Đề tự ôn số 5

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

ĐỌC HIỂU

4,0

1

Theo văn bản, những buổi sớm mai của thời thơ ấu, nhân vật tôi thường bị đánh thức bởi những âm thanh:

- Tiếng nước chảy trong trẻo đổ từ gầu vào chiếc thùng thiếc vọng từ ngoài giếng.

- Tiếng nước sôi réo trong ấm, tiếng lửa nổ tanh tách.

- Tiếng phin cà phê va vào nhau lách cách.

-Ttiếng rì rầm trò chuyện của ba mẹ.

0,5

2

Luận đề của văn bản là: Sự thiếu vắng và ý nghĩa của việc giao tiếp bằng tiếng nói của con người trong cuộc sống hôm nay.

0,5

3

- Biện pháp điều cấu trúc được sử dụng trong đoạn văn “Có phải…”

-Tác dụng.

+ Nhấn mạnh thực tế là con người đang ngày càng ít nói trực tiếp với nhau mà lựa chọn giao tiếp qua YM, tin nhắn… và chúng ta tưởng như vậy là đã hiểu hết về nhau.

+ Làm cho đoạn văn có giọng điệu đối thoại, tranh luận, các câu văn được liên kết chặt chẽ.

+ Thể hiện sự trăn trở, suy tư của người viết về thực trạng con người ít giao tiếp với nhau.

1,0

4

- Cách lập luận và ngôn ngữ biểu cảm trong văn bản:

+ Văn bản được triển khai thành hai luận điểm: Niềm khao khát được lắng nghe tiếng nói của con người của nhân vật “tôi”; sự thiếu vắng và ý nghĩa của việc giao tiếp bằng tiếng nói con người. Văn bản có sự kết hợp giữa lí lẽ và dẫn chứng; sử dụng kết hợp các thao tác lập luận phân tích, chứng minh, bình luận.

+ Văn bản sử dụng các từ ngữ bộc lộ trực tiếp cảm xúc như: tôi thấy lòng hạnh phúc và bình yên; tình thái từ Có phải vậy chăng ? Và chắc chắn không phải là chiêm bao.

- Nhận xét: Cách lập luận của văn bản chặt chẽ. Hệ thống luận điểm rõ ràng. Lí lẽ thuyết thuyết phục kết hợp với dẫn chứng cụ thể phù hợp. Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm hiệu quả vừa làm sáng tỏ được luận điểm của văn bản, vừa thể hiện được thái độ của tác giả.

1,0

5

- Nội dung đoạn văn: Nếu muốn được hiểu, chúng ta cần phải lắng nghe người khác. Nếu muốn được lắng nghe, chúng ta cần phải nói chuyện, phải bày tỏ quan điểm, thái độ. Do vậy cần phải mạnh dạn nói chuyện.

-Ý nghĩa:

+ Giúp ta nhận thức được vai trò và mối quan hệ việc lắng nghe và bày tỏ ý kiến của bản thân trong cuộc sống.

+ Từ đó có ý thức học cách lắng nghe và nói chuyện để thấu hiểu, yêu thương bản thân và những người xung quanh.

1,0

II

VIẾT

6,0

1

Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bày tỏ ý kiến của anh/chị về cách thức để trở thành một người biết lắng nghe.

2,0

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn

Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Cách thức để trở thành một người biết lắng nghe.

0,25

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:

- Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý: Cần rèn luyện sự kiên nhẫn và tập trung tuyệt đối vào người khác đang nói, không để bị phân tâm bởi các yếu tố khác xung quanh; Tôn trọng cảm xúc của người đang nói. Không phán xét, không đánh giá mà nên bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ với người nói bằng những lời nói, cử chỉ phù hợp. Một ánh mắt nhìn, một nụ cười, một cái gật đầu cũng đủ để người khác tin rằng mình đang được thấu hiểu; Tránh cắt ngang lời nói, hãy bình tĩnh chờ họ nói xong rồi đưa ra ý kiến của mình.

Biết lắng nghe là một kĩ năng quan trọng, cần phải rèn luyện để đạt được hiệu quả giao tiếp, là cơ sở tạo nên mối quan hệ lành mạnh, gắn kết và sự thành công trong cuộc sống.

0,5

d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:

- Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

- Trình bày rõ quan điểm hệ thống các ý

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý lẽ và dẫn chứng.

0,5

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn

0,25

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

0,25

2

Phân tích, đánh giá bài thơ Tự miễn ( Tự khuyên mình) của Hồ Chí Minh.

4,0

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài:

Xác định được yêu cầu của kiểu bài: nghị luận văn học

0,25

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Phân tích, đánh giá bài thơ Tự miễn ( Tự khuyên mình) của Hồ Chí Minh.

0,5

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:

- Xác định được các ý chính của bài viết.

- Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận:

* Giới thiệu tác giả, tác phẩm.

* Khái quát vấn đề nghị luận: Tự khuyên mình là lời tự nhủ lòng mình, là bức tự hoạ con người tinh thần của người tù Hồ Chí Minh.

* Phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của bài thơ:

- Nội dung: Bài thơ là lời tự khuyên mình của người tù Hồ Chí Minh: hoàn cảnh khó khăn gian khổ là tiền đề để có ngày mai tươi sáng nếu con người có ý chí nghị lực.

+ Hai câu đầu: Nói về quy luật vận động của đất trời: trải qua mùa đông giá rét mới đến ngày xuân ấm áp, huy hoàng. Hình ảnh “đông hàn” (mùa đông lạnh) tượng trưng cho những khó khăn, nghịch cảnh của cuộc sống; “xuân noãn” (mùa xuân ấm áp) tượng trưng cho thành quả ngọt ngào. Mượn quy luật của đất trời để khái quát quy luật của cuộc sống: khi con người trải qua những khó khăn, gian khổ sẽ gặt hái được những thành công, sẽ có hạnh phúc. Tác giả Nam Trân dịch “xuân noãn đích huy hoàng” thành “cảnh huy hoàng ngày xuân” đã làm nổi bật được niềm vui, niềm hạnh phúc,… mà con người được hưởng sau khi phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Hai câu thơ là cái nhìn biện chứng về cuộc sống thể hiện niềm tin, lạc quan, yêu đời

+ Hai câu cuối: Từ quy luật của trời đất, nhân vật trữ tình nghĩ về mình “Tai ương bả ngã lai đoàn luyện” (Tai ương rèn luyện ta). Hoàn cảnh tai ương mà mình gặp phải sẽ rèn luyện để có “Sử ngã tinh thần cánh kiện cường” (Khiến cho tinh thần ta thêm hăng hái). Bản dịch chưa thật sát nghĩa “Nghĩ mình trong bước gian truân/Tai ương rèn luyện tinh thần thêm hăng) làm giảm đi sự tác động của hoàn cảnh lên con người. Hai câu thơ thể hiện tinh thần, ý chí vượt lên nghịch cảnh cuộc đời người cộng sản.

- Nghệ thuật: Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt; ngôn ngữ chọn lọc, hàm xúc “ý tại ngôn ngoại”; cấu tứ giản dị. Bản dịch được sử dụng thể thơ lục bát, dễ thuộc, dễ nhớ.

* Đánh giá:

- Bài thơ đã thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của người tù Hồ Chí Minh – một con người lạc quan, tin tưởng vào tương lai tươi sáng, có ý chí, tinh thần kiên định, coi thường khó khăn gian khổ. Bài thơ không nói chuyện “thép” nhưng vẫn đầy chất “thép” (tinh thần chiến đấu) tiêu biểu cho phong cách thơ Hồ Chí Minh.

- Bài thơ truyền cho người đọc lẽ sống tốt đẹp, đó là niềm tin cuộc sống, niềm tin vào cái cao đẹp, vào lí tưởng mà mình theo đuổi; là tinh thần sẵn sàng chấp nhận gian khó, sẵn sàng đương đầu với khó khăn thử thách.

- Mở rộng, so sánh (nếu có): So sánh với các bài thơ khác của Hồ Chí Minh.

1,0

d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để àm rõ quan điểm cá nhân

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

- Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý lẽ và dẫn chứng.

Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

1,5

đ. Diễn đạt

Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

0,25

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

0,5

Tổng điểm

10,0

Phần

Câu

Nội dung

Điểm

I

ĐỌC HIỂU

4,0

1

Theo văn bản, những buổi sớm mai của thời thơ ấu, nhân vật tôi thường bị đánh thức bởi những âm thanh:

- Tiếng nước chảy trong trẻo đổ từ gầu vào chiếc thùng thiếc vọng từ ngoài giếng.

- Tiếng nước sôi réo trong ấm, tiếng lửa nổ tanh tách.

- Tiếng phin cà phê va vào nhau lách cách.

-Ttiếng rì rầm trò chuyện của ba mẹ.

0,5

2

Luận đề của văn bản là: Sự thiếu vắng và ý nghĩa của việc giao tiếp bằng tiếng nói của con người trong cuộc sống hôm nay.

0,5

3

- Biện pháp điều cấu trúc được sử dụng trong đoạn văn “Có phải…”

-Tác dụng.

+ Nhấn mạnh thực tế là con người đang ngày càng ít nói trực tiếp với nhau mà lựa chọn giao tiếp qua YM, tin nhắn… và chúng ta tưởng như vậy là đã hiểu hết về nhau.

+ Làm cho đoạn văn có giọng điệu đối thoại, tranh luận, các câu văn được liên kết chặt chẽ.

+ Thể hiện sự trăn trở, suy tư của người viết về thực trạng con người ít giao tiếp với nhau.

1,0

4

- Cách lập luận và ngôn ngữ biểu cảm trong văn bản:

+ Văn bản được triển khai thành hai luận điểm: Niềm khao khát được lắng nghe tiếng nói của con người của nhân vật “tôi”; sự thiếu vắng và ý nghĩa của việc giao tiếp bằng tiếng nói con người. Văn bản có sự kết hợp giữa lí lẽ và dẫn chứng; sử dụng kết hợp các thao tác lập luận phân tích, chứng minh, bình luận.

+ Văn bản sử dụng các từ ngữ bộc lộ trực tiếp cảm xúc như: tôi thấy lòng hạnh phúc và bình yên; tình thái từ Có phải vậy chăng ? Và chắc chắn không phải là chiêm bao.

- Nhận xét: Cách lập luận của văn bản chặt chẽ. Hệ thống luận điểm rõ ràng. Lí lẽ thuyết thuyết phục kết hợp với dẫn chứng cụ thể phù hợp. Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm hiệu quả vừa làm sáng tỏ được luận điểm của văn bản, vừa thể hiện được thái độ của tác giả.

1,0

5

- Nội dung đoạn văn: Nếu muốn được hiểu, chúng ta cần phải lắng nghe người khác. Nếu muốn được lắng nghe, chúng ta cần phải nói chuyện, phải bày tỏ quan điểm, thái độ. Do vậy cần phải mạnh dạn nói chuyện.

-Ý nghĩa:

+ Giúp ta nhận thức được vai trò và mối quan hệ việc lắng nghe và bày tỏ ý kiến của bản thân trong cuộc sống.

+ Từ đó có ý thức học cách lắng nghe và nói chuyện để thấu hiểu, yêu thương bản thân và những người xung quanh.

1,0

II

VIẾT

6,0

1

Viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) bày tỏ ý kiến của anh/chị về cách thức để trở thành một người biết lắng nghe.

2,0

a. Xác định được yêu cầu về hình thức, dung lượng của đoạn văn

Xác định đúng yêu cầu về hình thức và dung lượng (khoảng 200 chữ) của đoạn văn. Thí sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng – phân – hợp, móc xích hoặc song hành.

0,25

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Xác định đúng vấn đề cần nghị luận: Cách thức để trở thành một người biết lắng nghe.

0,25

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:

- Xác định được các ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận, sau đây là một số gợi ý: Cần rèn luyện sự kiên nhẫn và tập trung tuyệt đối vào người khác đang nói, không để bị phân tâm bởi các yếu tố khác xung quanh; Tôn trọng cảm xúc của người đang nói. Không phán xét, không đánh giá mà nên bày tỏ sự cảm thông, chia sẻ với người nói bằng những lời nói, cử chỉ phù hợp. Một ánh mắt nhìn, một nụ cười, một cái gật đầu cũng đủ để người khác tin rằng mình đang được thấu hiểu; Tránh cắt ngang lời nói, hãy bình tĩnh chờ họ nói xong rồi đưa ra ý kiến của mình.

Biết lắng nghe là một kĩ năng quan trọng, cần phải rèn luyện để đạt được hiệu quả giao tiếp, là cơ sở tạo nên mối quan hệ lành mạnh, gắn kết và sự thành công trong cuộc sống.

0,5

d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:

- Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

- Trình bày rõ quan điểm hệ thống các ý

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý lẽ và dẫn chứng.

0,5

đ. Diễn đạt

Đảm bảo chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết câu trong đoạn văn

0,25

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

0,25

2

Phân tích, đánh giá bài thơ Tự miễn ( Tự khuyên mình) của Hồ Chí Minh.

4,0

a. Xác định được yêu cầu của kiểu bài:

Xác định được yêu cầu của kiểu bài: nghị luận văn học

0,25

b. Xác định đúng vấn đề cần nghị luận

Phân tích, đánh giá bài thơ Tự miễn ( Tự khuyên mình) của Hồ Chí Minh.

0,5

c. Đề xuất được hệ thống ý phù hợp để làm rõ vấn đề nghị luận:

- Xác định được các ý chính của bài viết.

- Sắp xếp được các ý hợp lí theo bố cục ba phần của bài văn nghị luận:

* Giới thiệu tác giả, tác phẩm.

* Khái quát vấn đề nghị luận: Tự khuyên mình là lời tự nhủ lòng mình, là bức tự hoạ con người tinh thần của người tù Hồ Chí Minh.

* Phân tích, đánh giá nội dung và nghệ thuật của bài thơ:

- Nội dung: Bài thơ là lời tự khuyên mình của người tù Hồ Chí Minh: hoàn cảnh khó khăn gian khổ là tiền đề để có ngày mai tươi sáng nếu con người có ý chí nghị lực.

+ Hai câu đầu: Nói về quy luật vận động của đất trời: trải qua mùa đông giá rét mới đến ngày xuân ấm áp, huy hoàng. Hình ảnh “đông hàn” (mùa đông lạnh) tượng trưng cho những khó khăn, nghịch cảnh của cuộc sống; “xuân noãn” (mùa xuân ấm áp) tượng trưng cho thành quả ngọt ngào. Mượn quy luật của đất trời để khái quát quy luật của cuộc sống: khi con người trải qua những khó khăn, gian khổ sẽ gặt hái được những thành công, sẽ có hạnh phúc. Tác giả Nam Trân dịch “xuân noãn đích huy hoàng” thành “cảnh huy hoàng ngày xuân” đã làm nổi bật được niềm vui, niềm hạnh phúc,… mà con người được hưởng sau khi phải đối mặt với vô vàn khó khăn. Hai câu thơ là cái nhìn biện chứng về cuộc sống thể hiện niềm tin, lạc quan, yêu đời

+ Hai câu cuối: Từ quy luật của trời đất, nhân vật trữ tình nghĩ về mình “Tai ương bả ngã lai đoàn luyện” (Tai ương rèn luyện ta). Hoàn cảnh tai ương mà mình gặp phải sẽ rèn luyện để có “Sử ngã tinh thần cánh kiện cường” (Khiến cho tinh thần ta thêm hăng hái). Bản dịch chưa thật sát nghĩa “Nghĩ mình trong bước gian truân/Tai ương rèn luyện tinh thần thêm hăng) làm giảm đi sự tác động của hoàn cảnh lên con người. Hai câu thơ thể hiện tinh thần, ý chí vượt lên nghịch cảnh cuộc đời người cộng sản.

- Nghệ thuật: Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt; ngôn ngữ chọn lọc, hàm xúc “ý tại ngôn ngoại”; cấu tứ giản dị. Bản dịch được sử dụng thể thơ lục bát, dễ thuộc, dễ nhớ.

* Đánh giá:

- Bài thơ đã thể hiện vẻ đẹp tâm hồn của người tù Hồ Chí Minh – một con người lạc quan, tin tưởng vào tương lai tươi sáng, có ý chí, tinh thần kiên định, coi thường khó khăn gian khổ. Bài thơ không nói chuyện “thép” nhưng vẫn đầy chất “thép” (tinh thần chiến đấu) tiêu biểu cho phong cách thơ Hồ Chí Minh.

- Bài thơ truyền cho người đọc lẽ sống tốt đẹp, đó là niềm tin cuộc sống, niềm tin vào cái cao đẹp, vào lí tưởng mà mình theo đuổi; là tinh thần sẵn sàng chấp nhận gian khó, sẵn sàng đương đầu với khó khăn thử thách.

- Mở rộng, so sánh (nếu có): So sánh với các bài thơ khác của Hồ Chí Minh.

1,0

d. Viết đoạn văn đảm bảo các yêu cầu sau:

- Triển khai được ít nhất hai luận điểm để àm rõ quan điểm cá nhân

- Lựa chọn được các thao tác lập luận, phương thức biểu đạt phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận.

- Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.

- Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng, bằng chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữa lý lẽ và dẫn chứng.

Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.

1,5

đ. Diễn đạt

Bảo đảm chuẩn chính tả, dùng từ, ngữ pháp tiếng Việt, liên kết văn bản.

0,25

e. Sáng tạo

Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.

0,5

Tổng điểm

10,0