LÝ THUYẾT VÀ BÀI TẬP VỀ LỖI SAI VỀ CÂU TRONG TIẾNG VIỆT

* BỘ 20 CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC

Câu 1. Câu văn sau đây mắc phải lỗi ngữ pháp nào: "Qua truyện ngắn 'Chữ người tử tù' của Nguyễn Tuân đã khẳng định vẻ đẹp của thiên lương và khí phách con người."?

A. Lỗi thiếu vị ngữ.

B. Lỗi thiếu chủ ngữ.

C. Lỗi thiếu cả chủ ngữ lẫn vị ngữ.

D. Lỗi dùng sai quan hệ từ.

Câu 2. Xác định lỗi sai của câu văn sau: "Những học sinh chăm chỉ, ngoan ngoãn, luôn đạt thành tích cao trong các kỳ thi học sinh giỏi của thành phố và quốc gia."

A. Câu thiếu chủ ngữ.

B. Câu thiếu vị ngữ.

C. Câu mắc lỗi logic.

D. Câu dùng thừa quan hệ từ.

Câu 3. Câu văn nào dưới đây mắc lỗi logic trong việc liệt kê các sự vật?

A. Trong thư viện trường có rất nhiều loại sách: sách toán, sách văn, sách ngoại ngữ và truyện tranh.

B. Cửa hàng bách hóa bán đủ các mặt hàng: quần áo, giày dép, mũ nón và phương tiện giao thông.

C. Mẹ đi chợ mua các loại rau quả: rau muống, cải bắp, cà chua và dưa hấu.

D. Trên bàn học của Nam có bút bi, thước kẻ, compa và sách giáo khoa.

Câu 4. Tìm câu văn viết ĐÚNG ngữ pháp và logic trong các câu sau đây:

A. Mặc dù thời tiết rất khắc nghiệt nhưng chuyến tàu vẫn khởi hành đúng giờ.

B. Tuy nhà xa trường cho nên Lan chưa bao giờ đi học muộn.

C. Vì gió mùa đông bắc tràn về nên thời tiết trở nên ấm áp lạ thường.

D. Bằng tinh thần tự học, đã giúp anh ấy thông thạo ba ngoại ngữ.

Câu 5. Câu văn: "Đối với tác phẩm văn học nghệ thuật luôn cần có sự sáng tạo độc đáo của người nghệ sĩ." mắc lỗi gì?

A. Câu bị khuyết vị ngữ.

B. Câu bị khuyết chủ ngữ do dùng thừa quan hệ từ ở đầu câu.

C. Câu mắc lỗi chập cấu trúc.

D. Câu vi phạm quy luật logic thực tế.

Câu 6. Lỗi sai của câu văn: "Hắn ta tuy thông minh nhưng tính tình lại rất lười biếng, cho nên kết quả học tập của hắn luôn đứng đầu lớp." là gì?

A. Thiếu thành phần chính của câu.

B. Mâu thuẫn logic giữa các vế câu (nguyên nhân - kết quả).

C. Dùng sai trật tự từ.

D. Lặp từ ngữ rườm rà.

Câu 7. Câu văn nào dưới đây mắc lỗi mơ hồ về nghĩa do sắp xếp trật tự từ chưa hợp lý?

A. Thầy giáo khen ngợi bạn học sinh có tinh thần vượt khó.

B. Tôi gặp anh ấy đi dạo cùng chú chó nhỏ trên đường phố.

C. Anh ta đưa cho tôi cuốn sách cũ của người bạn đã mất bìa.

D. Chiếc xe máy màu đỏ này di chuyển rất nhanh trên đường cao tốc.

Câu 8. Câu văn: "Một người chiến sĩ kiên cường, bất khuất, từng vào sinh ra tử trên khắp các chiến trường miền Nam trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước." là câu:

A. Đúng cấu trúc ngữ pháp.

B. Sai vì thiếu chủ ngữ.

C. Sai vì chưa có vị ngữ chính.

D. Sai vì chập cấu trúc câu.

Câu 9. Xác định lỗi sai của câu văn sau: "Giá trị của con người không chỉ nằm ở lời nói mà nó còn thể hiện qua hành động."

A. Câu thiếu chủ ngữ.

B. Câu dùng từ sai ngữ cảnh.

C. Câu dùng sai cặp quan hệ từ.

D. Câu hoàn toàn đúng, không mắc lỗi.

Câu 10. Câu văn: "Do sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ, dẫn đến nhiều ngành nghề truyền thống dần biến mất." cần sửa lại như thế nào để đúng ngữ pháp?

A. Thay từ "Do" bằng từ "Vì".

B. Bỏ từ "Do" hoặc bỏ từ "dẫn đến".

C. Thêm chủ ngữ vào sau từ "dẫn đến".

D. Đổi vị trí của hai vế câu cho nhau.

Câu 11. Lỗi sai trong câu: "Hôm nay, trên sân trường vắng lặng, chỉ có lác đác vài tốp học sinh đang chơi đá cầu vô cùng náo nhiệt." là gì?

A. Thiếu vị ngữ chính.

B. Mâu thuẫn logic nội tại giữa trạng thái "vắng lặng" và "náo nhiệt".

C. Dùng sai quan hệ từ chỉ thời gian.

D. Câu khuyết thành phần chủ ngữ.

Câu 12. Dòng nào dưới đây chỉ ra đúng lỗi của câu văn: "Về các biện pháp bảo vệ môi trường mà nhà trường đề ra đã nhận được sự hưởng ứng của đông đảo học sinh."?

A. Khuyết vị ngữ.

B. Dùng thừa từ "Về" biến chủ ngữ thành trạng ngữ.

C. Câu không có trạng ngữ.

D. Mâu thuẫn logic về nội dung.

Câu 13. Câu văn nào dưới đây mắc lỗi chập cấu trúc câu?

A. Với ý chí kiên cường, anh ấy đã vượt qua nghịch cảnh cuộc sống.

B. Người thanh niên dũng cảm cứu em bé đó khiến mọi người vô cùng thán phục anh ấy.

C. Sở dĩ có kết quả này là vì chúng ta đã chuẩn bị rất chu đáo.

D. Nếu trời mưa thì chúng tôi sẽ hoãn chuyến dã ngoại.

Câu 14. Câu văn: "Để đạt được kết quả cao trong kỳ thi sắp tới, chúng ta cần phải ôn tập kỹ lưỡng." thuộc loại câu nào?

A. Câu đúng ngữ pháp, đầy đủ thành phần.

B. Câu thiếu chủ ngữ.

C. Câu thiếu vị ngữ.

D. Câu sai vì thừa trạng ngữ.

Câu 15. Phát hiện lỗi sai trong câu: "Mặc dù ông ấy đã ngoài 80 tuổi, sức khỏe đã yếu nhiều, nhưng ông ấy vẫn không bao giờ nghỉ ngơi mà luôn làm việc không mệt mỏi từ sáng đến đêm."

A. Thiếu chủ ngữ ở vế hai.

B. Lỗi logic vì người già yếu không thể làm việc không mệt mỏi liên tục như vậy.

C. Thừa quan hệ từ đối lập.

D. Câu hoàn toàn đúng ngữ pháp và logic.

Câu 16. Câu văn nào dưới đây mắc lỗi dùng sai cặp quan hệ từ?

A. Vì trời mưa to nên đường sá bị ngập lụt.

B. Tuy hoàn cảnh khó khăn nhưng Nam vẫn học rất giỏi.

C. Chẳng những hoa hồng đẹp mà nó còn có hương thơm quyến rũ.

D. Tuy đề thi năm nay rất khó nên ít thí sinh đạt điểm tuyệt đối.

Câu 17. Hãy chỉ ra từ/cụm từ gây ra lỗi liệt kê sai phạm vi trong câu: "Siêu thị mới khai trương bán rất nhiều loại đồ gia dụng như: nồi cơm điện, chảo chống dính, tủ lạnh và nước ngọt có ga."

A. Nồi cơm điện

B. Chảo chống dính

C. Tủ lạnh

D. Nước ngọt có ga

Câu 18. Câu văn: "Sách giáo khoa không chỉ cung cấp kiến thức nền tảng mà nó còn là công cụ đắc lực hỗ trợ giáo viên trong quá trình giảng dạy." là câu:

A. Sai vì thiếu chủ ngữ.

B. Đúng ngữ pháp và sử dụng chuẩn xác cặp quan hệ từ tăng tiến.

C. Sai vì lặp từ ngữ.

D. Sai vì mâu thuẫn logic.

Câu 19. Câu văn: "Bằng nghệ thuật xây dựng nhân vật độc đáo, tác giả đã khắc họa thành công hình tượng người anh hùng áo vải." có cấu trúc thành phần như thế nào?

A. Trạng ngữ, Chủ ngữ - Vị ngữ.

B. Chủ ngữ - Vị ngữ.

C. Trạng ngữ - Vị ngữ.

D. Chủ ngữ - Định ngữ - Vị ngữ.

Câu 20. Trong đề thi Đánh giá năng lực, khi gặp dạng câu hỏi yêu cầu phát hiện lỗi sai về câu, bước đầu tiên bạn nên làm gì để kiểm tra cấu trúc câu một cách nhanh nhất?

A. Dịch câu văn sang một ngôn ngữ khác.

B. Xác định và phân tách rõ ràng các thành phần trạng ngữ (nếu có), tìm chủ ngữ chính và vị ngữ chính của câu.

C. Đếm số lượng từ ngữ trong câu xem có quá dài hay không.

D. Tìm các lỗi chính tả trước rồi mới xét ngữ pháp sau.

Lời giải chi tiết từng câu:

Câu 1: B. Cụm từ "Qua truyện ngắn 'Chữ người tử tù' của Nguyễn Tuân" bắt đầu bằng giới từ "Qua" nên đóng vai trò làm trạng ngữ. Câu văn liền sau đó dùng từ "đã khẳng định", khiến câu văn hoàn toàn khuyết thiếu bộ phận Chủ ngữ (không rõ ai hay cái gì khẳng định).

Câu 2: B. Toàn bộ câu văn "Những học sinh chăm chỉ, ngoan ngoãn, luôn đạt thành tích cao trong các kỳ thi học sinh giỏi của thành phố và quốc gia" chỉ là một cụm danh từ phát triển dài, đóng vai trò làm Chủ ngữ. Câu này chưa hề có Vị ngữ (chưa nêu đặc điểm, hành động cốt lõi của những học sinh này để làm gì, như thế nào).

Câu 3: B. Tiêu chí phân loại ở vế trước là "mặt hàng" (bách hóa gia dụng thông thường), việc liệt kê "quần áo, giày dép, mũ nón" là hợp lý, nhưng "phương tiện giao thông" (xe máy, ô tô...) thuộc một phạm vi khái quát quá lớn và không cùng nhóm mặt hàng bách hóa thông thường, gây lỗi logic liệt kê.

Câu 4: A. Câu A dùng đúng cặp quan hệ từ tương phản Mặc dù... nhưng... và hợp logic. Câu B sai vì dùng sai cặp từ (Tuy... cho nên); câu C sai logic nhân quả (gió mùa đông bắc về thì thời tiết phải lạnh chứ không thể ấm áp); câu D khuyết chủ ngữ do từ "Bằng...".

Câu 5: B. Từ "Đối với" đặt ở đầu câu đã biến cụm danh từ "tác phẩm văn học nghệ thuật" thành thành phần trạng ngữ chỉ đối tượng. Do đó, câu bị khuyết mất chủ ngữ. Cách sửa: Bỏ từ "Đối với".

Câu 6: B. Câu mắc lỗi mâu thuẫn logic nhân quả nghiêm trọng. Một người có tính cách "rất lười biếng" thì kết quả học tập không thể "luôn đứng đầu lớp" một cách tự nhiên theo logic thực tế được.

Câu 7: C. Cụm từ "đã mất bìa" được đặt ở cuối câu sau cụm "người bạn", khiến câu văn trở nên đa nghĩa ngoài ý muốn (mơ hồ): Người bạn bị mất bìa hay cuốn sách cũ bị mất bìa? Cách sửa: "Anh ta đưa cho tôi cuốn sách cũ đã mất bìa của người bạn."

Câu 8: C. Tương tự câu 2, toàn bộ câu này là một cụm danh từ dài miêu tả đặc điểm của "Một người chiến sĩ...", đóng vai trò làm chủ ngữ, hoàn toàn chưa có cấu trúc vị ngữ chính để hoàn thành một câu thông báo.

Câu 9: D. Câu văn hoàn toàn đúng cấu trúc chủ - vị và sử dụng chính xác cặp từ hô ứng tăng tiến không chỉ... mà... còn....

Câu 10: B. Cụm "Do sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ" là trạng ngữ. Nếu giữ nguyên từ "dẫn đến" câu sẽ khuyết chủ ngữ. Cách sửa đúng nhất: Bỏ từ "Do" để biến sự phát triển thành chủ ngữ: "Sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ dẫn đến...".

Câu 11: B. Câu bị lỗi logic nội tại rõ rệt. Không gian đã được miêu tả là "vắng lặng" (ít người, yên tĩnh) thì các nhóm học sinh chơi đá cầu không thể diễn ra một cách "vô cùng náo nhiệt" (đông đúc, ồn ào) tại cùng một thời điểm, một địa điểm như vậy.

Câu 12: B. Từ "Về" đặt ở đầu câu biến "các biện pháp..." thành trạng ngữ, khiến thành phần đứng trước từ "đã nhận được" bị khuyết chủ ngữ. Sửa bằng cách bỏ từ "Về".

Câu 13: B. Người viết đã chập hai cấu trúc câu: "Người thanh niên dũng cảm cứu em bé đó khiến mọi người vô cùng thán phục" và "Mọi người vô cùng thán phục người thanh niên dũng cảm cứu em bé đó". Việc thừa cụm "anh ấy" ở cuối câu làm câu bị thừa và chập cấu trúc.

Câu 14: A. Vế "Để đạt được kết quả cao trong kỳ thi sắp tới" là trạng ngữ chỉ mục đích; "chúng ta" là chủ ngữ; "cần phải ôn tập kỹ lưỡng" là vị ngữ. Câu viết hoàn toàn chuẩn xác.

Câu 15: B. Đây là lỗi lỗi logic về mặt thực tế khách quan. Một người cụ già đã ngoài 80 tuổi, sức khỏe đã "yếu nhiều" thì cơ thể không thể có đủ năng lượng sinh học để "làm việc không mệt mỏi từ sáng đến đêm" liên tục được. Người viết đã lạm dụng văn phong ca ngợi biểu cảm làm sai lệch logic thực tế.

Câu 16: D. Người viết đã dùng sai cặp quan hệ từ. Cặp từ đúng phải là Tuy... nhưng... (quan hệ tương phản) chứ không được phối hợp thành Tuy... nên... (nhầm sang quan hệ nhân quả).

Câu 17: D. Cụm từ khái quát ở vế trước quy định rõ là "đồ gia dụng" (nồi, chảo, tủ lạnh), còn "nước ngọt có ga" thuộc nhóm đồ uống/thực phẩm, không thuộc phạm vi của đồ gia dụng, làm sai quy luật liệt kê.

Câu 18: B. Câu văn sử dụng đúng cấu trúc ngữ pháp và cặp quan hệ từ tăng tiến không chỉ... mà còn... để làm nổi bật hai giá trị của sách giáo khoa.

Câu 19: A. Vế đầu tiên bắt đầu bằng từ "Bằng..." là trạng ngữ chỉ phương tiện; "tác giả" là Chủ ngữ; "đã khắc họa thành công..." là Vị ngữ.

Câu 20: B. Đây là kỹ năng làm bài cốt lõi trong các kỳ thi Đánh giá năng lực. Việc phân tách trạng ngữ giúp bạn cô lập được nòng cốt câu, từ đó dễ dàng đối chiếu xem câu đã có đủ cặp Chủ ngữ - Vị ngữ hay chưa để kết luận lỗi sai.